Η Προσοχη δεν κρινει

Standard

1. Η Προσοχη δεν κρινει

Η Προσοχή μπορεί να παρομοιαστεί με έναν καθαρό καθρέφτη που αντανακλά οτιδήποτε εμφανίζεται μπροστά του, με ακρίβεια και χωρίς παραμορφώσεις. Πρόκειται για μια παρατήρηση χωρίς προϊδεάσεις, χωρίς κριτική και χωρίς την ανάγκη να εντάξει το παρατηρούμε αντικείμενο σε μια από τις γνωστές κατηγορίες του νου. Μέσω της Προσοχής μπορεί κανείς να βλέπει όλες τις εκφράσεις της ζωής χωρίς να τις κρίνει ή να τις καταδικάζει. Γίνεται απλά ένας αμερόληπτος παρατηρητής κάθε εμπειρίας. Προκειμένου όμως να γίνει αυτό, θα πρέπει κανείς να αποκτήσει επίγνωση όλων των μορφών κριτικής ή αντίδρασης που γεννιούνται μέσα του κάθε στιγμή, και που περνούν συνήθως εντελώς απαρατήρητες. Η εσωτερική αυτή στάση αποτελεί την καλύτερη και δυνατότερη εξάσκηση της Προσοχής όχι μόνο στα πλαίσια μια οργανωμένης μορφής άσκησης, αλλά κάθε στιγμή μέσα στην καθημερινή ζωή.

Όταν η Προσοχή αρχίζει να παρατηρεί τις απόψεις και τις κριτικές του νου, μένουμε κατάπληκτοι από την ποσότητα και την ποιότητα των παραγόμενων σκέψεων. Όταν η συνειδητοποίηση αυτή γίνει στα πλαίσια της άσκησης του διαλογισμού, είναι πολύ πιθανό να θεωρηθεί ως μια οπισθοδρόμηση και όχι ως σημάδι προόδου από τον ασκούμενο. «Μα μέχρι τώρα δεν υπήρχαν όλες αυτές οι σκέψεις μέσα μου! Η εξάσκηση στο διαλογισμό μού τις δημιούργησε!», μπορεί να αναφωνήσει έκπληκτος και απογοητευμένος. Τι πλάνη αλήθεια! Όλες αυτές οι σκέψεις ήταν σχεδόν πάντα εκεί, αλλά ποτέ δεν είχαν ειδωθεί γιατί ποτέ δεν είχαν κοιταχτεί. Η προσοχή ήταν απορροφημένη από την ίδια την ακατάπαυστη λειτουργία του νου, σε βαθμό που ουσιαστικά να μην υπάρχει. Και όταν η εξάσκηση αρχίζει να αποδίδει τους καρπούς της, αυτό που βλέπεται μας αφήνει κατάπληκτους. Όμως αυτό είναι ένα καλό σημάδι γιατί ο απροϊδέαστος Παρατηρητής έχει γεννηθεί.

Στην πραγματικότητα, οτιδήποτε βλέπουμε γίνεται αντικείμενο ονοματισμού και κατηγοριοποίησης από τον νου. Η αντίδρασή μας σε αυτό που βιώνουμε εξαρτάται από την εκτίμηση που κάνει ο νους μας για τα υπέρ ή τα κατά, για το οφέλη ή τους κινδύνους που πρόκειται να προκαλέσει στη ζωή μας. Έτσι, κάποια πράγματα, άνθρωποι ή καταστάσεις ορίζονται ως «θετικά» γιατί μας κάνουν να νοιώθουμε πιο δυνατοί ή ικανοποιημένοι, ενώ κάποια άλλα ορίζονται ως «αρνητικά», γιατί μας κάνουν να νοιώθουμε άσχημα. Υπάρχουν βέβαια και κάποια τα οποία θεωρούνται «ουδέτερα» γιατί δεν νοιώθουμε να μας επηρεάζουν ουσιαστικά στην προσωπική μας ευτυχία ή δυστυχία. Αυτά τα τελευταία διαφεύγουν σχεδόν συνέχεια της προσοχής μας, και όταν αναγκαστούμε να τα συμπεριλάβουμε στο αντιληπτικό μας πεδίο, είναι το λιγότερο βαρετά.

Η συνήθεια του νου να κατηγοριοποιεί και να κρίνει τα πράγματα και τις εμπειρίες μας μάς εγκλωβίζει σε μια παγιωμένη κατάσταση μηχανικών αντιδράσεων, οι οποίες φυσικά διαφεύγουν της επίγνωσής μας. Εδώ ταιριάζει απόλυτα η παρομοίωση του ανθρώπου με «μηχανή» η οποία λειτουργεί με συγκεκριμένο προγραμματισμό – άρα είναι εντελώς προβλέψιμη – , και η οποία είναι κι επιπλέον χαλασμένη, δηλαδή ο προγραμματισμός ή τα διάφορα μέρη που τη συνθέτουν έχουν λιγότερο ή περισσότερο σοβαρά προβλήματα.

Το χειρότερο όμως όλων είναι ότι οι άκαμπτες απόψεις και κριτικές του νου κυριαρχούν στην εσωτερική μας πραγματικότητα και δεν επιτρέπουν παρά μόνο συναισθήματα έντασης και αρνητικότητας να παρουσιάζονται εκεί. Αν δεν συμφωνείτε με τα λεγόμενα, απλά παρατηρήστε πόσο πολύ είστε μέσα σας απασχολημένοι με θέματα αρέσκειας και απαρέσκειας πραγμάτων, προσώπων ή καταστάσεων, μόνο για μισή έστω ώρα.

Ο τρόπος για να εργαστούμε με την εσωτερική πίεση που κατατρώει τις ζωές μας, ξεκινάει με την επίγνωση αυτών των αυτόματων κριτικών του νου. Πίσω απ’ αυτές μπορούμε να δούμε όλους τους φόβους και τις προϊδεάσεις μας και με τον τρόπο αυτό να απελευθερωθούμε από την τυραννία τους πηγαίνοντας πέρα απ’ αυτές.

Στη συστηματική εξάσκηση της Προσοχής, η πρώτη ανάγκη συνίσταται στην αναγνώριση της επικριτικής λειτουργίας του εγωϊκού νου. Τη στιγμή που γίνεται αυτή η αναγνώριση έχουμε μεταφερθεί στη θέση του καθαρού Παρατηρητή, που παρατηρεί όχι μόνο τα εξωτερικά γεγονότα, αλλά κυρίως την εσωτερική κίνηση των σκέψεων και των συναισθημάτων. Η καθαρή αυτή παρατήρηση, η Προσοχή, δεν έχει ούτε ίχνος κριτικής, απόρριψης ή προτίμησης.

Δεν χρειάζεται να προσπαθήσουμε να αλλάξουμε ή να σταματήσουμε με βία την επικριτική λειτουργία του νου. Αυτό που απαιτείται στην εσωτερική εργασία είναι η καλλιέργεια της επίγνωσης του τι συμβαίνει, η καλλιέργεια της Προσοχής. Όλες οι αλλαγές ξεκινούν από τη νέα κατάσταση που σιγά-σιγά αρχίζει να δυναμώνει μέσα μας, ενώ ταυτόχρονα αδυνατίζει η δομή του εγωϊκού νου και της κυριαρχίας που ασκεί στην εσωτερική μας πραγματικότητα. Ο καταλυτικός παράγοντας λέγεται Προσοχή που δεν κρίνει.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s